Mọi cách tìm hiểu nghề đều gián tiếp — đọc, hỏi, xem. Cách trực tiếp duy nhất là làm thử.
Và nó khả thi hơn nhiều học sinh nghĩ, kể cả khi bạn còn đang đi học.
Các cách trải nghiệm
- Đi theo quan sát một buổi — nhiều người sẵn lòng cho bạn ngồi xem họ làm việc.
- Làm tình nguyện ở nơi liên quan tới lĩnh vực bạn quan tâm.
- Làm thêm dịp hè — kể cả việc đơn giản trong cùng môi trường cũng cho thông tin.
- Phụ việc cho người quen trong nghề.
- Tham gia câu lạc bộ hoặc dự án liên quan tới lĩnh vực.
- Tự làm một sản phẩm nhỏ — với nhiều nghề, đây là cách thử nhanh nhất.
Cách xin đi theo quan sát
- Nhờ gia đình và thầy cô kết nối — đường dễ nhất.
- Nhắn tin lịch sự và ngắn — nói rõ bạn là học sinh đang tìm hiểu nghề.
- Xin một buổi thôi — dễ được đồng ý hơn xin nhiều.
- Nói rõ bạn chỉ quan sát, không làm phiền công việc.
- Nếu bị từ chối thì hỏi người khác — không phải chuyện cá nhân.
- Cảm ơn sau đó — và giữ liên lạc, bạn có thể cần hỏi thêm.
Trong buổi trải nghiệm
- Quan sát công việc hằng ngày chứ không chỉ phần thú vị.
- Chú ý tỉ lệ thời gian — phần nào chiếm nhiều nhất.
- Chú ý môi trường — ồn, đông, áp lực thời hạn, làm một mình hay theo nhóm.
- Hỏi khi có khoảng nghỉ, không cắt ngang công việc.
- Ghi lại ngay trong ngày — cảm nhận phai rất nhanh.
Câu hỏi nên hỏi
- Việc nào chiếm nhiều thời gian nhất trong tuần?
- Phần nào của công việc anh chị thấy chán nhất?
- Người mới vào thường vỡ mộng vì điều gì?
- Kỹ năng nào quan trọng mà trường không dạy?
- Nếu quay lại anh chị có chọn nghề này nữa không?
Rút ra gì từ trải nghiệm
- Bạn có chịu được môi trường đó không — đây là thứ chỉ trải nghiệm mới cho biết.
- Công việc thật khác hình dung của bạn ở chỗ nào.
- Bạn thấy hứng thú hơn hay bớt hứng thú — cả hai đều là kết quả có giá trị.
- Bạn có nhìn thấy mình làm việc này lâu dài không.
- Nếu bớt hứng thú, đó là trải nghiệm thành công — bạn vừa tiết kiệm bốn năm.
Làm thêm cho đúng cách
- Ưu tiên việc trong lĩnh vực bạn quan tâm nếu chọn được.
- Nhưng việc nào cũng dạy được kỹ năng — làm việc với người, đúng giờ, chịu trách nhiệm.
- Cẩn thận với việc hứa thu nhập cao bất thường hoặc yêu cầu đóng tiền trước.
- Không để việc làm thêm ảnh hưởng học tập — đặc biệt trong năm cuối cấp.
- Nói với gia đình về việc bạn làm và ở đâu.
Nếu không thu xếp được trải nghiệm
- Nói chuyện với ba người trong nghề — thay thế tốt nhất.
- Xem người trong nghề mô tả công việc của họ qua các kênh chính thức.
- Đọc thông báo tuyển dụng kỹ — phần mô tả công việc là bản tóm tắt thực tế.
- Hỏi anh chị khoá trước đang thực tập.
- Để dành mùa hè sau năm nhất — lúc đó dễ xin hơn nhiều.
Một điều đáng nhớ
Một ngày ngồi xem người ta làm nghề đó cho bạn nhiều hơn mọi bài viết bạn đọc về nó.
Và nếu ngày đó khiến bạn không muốn theo nghề nữa, thì nó vừa cứu bạn khỏi bốn năm học một thứ bạn không hợp — đó là kết quả tốt nhất bạn có thể mong.
Câu hỏi thường gặp
Có những cách trải nghiệm nào?
Đi theo quan sát một buổi, làm tình nguyện, làm thêm dịp hè, phụ việc cho người quen trong nghề, tham gia câu lạc bộ, hoặc tự làm một sản phẩm nhỏ.
Xin đi theo quan sát thế nào?
Nhờ gia đình và thầy cô kết nối, nhắn tin lịch sự và ngắn nói rõ bạn là học sinh đang tìm hiểu nghề, và xin một buổi thôi vì dễ được đồng ý hơn.
Trong buổi trải nghiệm nên chú ý gì?
Quan sát công việc hằng ngày chứ không chỉ phần thú vị, chú ý phần nào chiếm nhiều thời gian nhất và môi trường làm việc, rồi ghi lại ngay trong ngày.
Nếu trải nghiệm khiến bớt hứng thú thì sao?
Đó là trải nghiệm thành công — bạn vừa tiết kiệm bốn năm học một thứ bạn không hợp.
Nếu không thu xếp được trải nghiệm?
Nói chuyện với ba người trong nghề, đọc kỹ phần mô tả công việc trong thông báo tuyển dụng, hỏi anh chị khoá trước đang thực tập, hoặc để dành mùa hè sau năm nhất.
