Mỗi mùa tuyển sinh đều có vài ngành được gọi là hot. Vấn đề nằm ở độ trễ: khi bạn nghe tin, bạn còn bốn năm nữa mới ra trường — và rất nhiều người khác cũng vừa nghe cùng lúc.
Cơ chế của độ trễ
- Thông tin về nghề đang thiếu người mất thời gian lan ra.
- Khi nó lan rộng, nhiều người cùng đăng ký một lúc.
- Bốn năm sau, lứa đó ra trường cùng nhau.
- Nhu cầu lúc đó có thể đã khác — và nguồn cung thì tăng vọt.
- Đây là quy luật lặp lại, không phải chuyện của riêng ngành nào.
Vì sao dự đoán không đáng tin
- Không ai dự đoán chính xác nghề nào cần người sau bốn năm.
- Nhiều nghề hiện nay không tồn tại mười năm trước.
- Danh sách nghề hot trên mạng thường không rõ nguồn và không rõ áp dụng ở đâu.
- Nhu cầu khác nhau giữa các địa phương — con số toàn quốc có thể không đúng với nơi bạn sống.
- Nên đọc chúng như một gợi ý, không phải một dự báo.
Nhưng đừng bỏ qua thông tin thị trường
- Số lượng thông báo tuyển dụng thật cho nghề đó — dữ liệu hiện tại, đáng tin hơn dự đoán.
- Có tuyển ở nơi bạn muốn sống không.
- Nghề đó có tuyển người mới ra trường không — có nghề chỉ tuyển người có kinh nghiệm.
- Hỏi người trong nghề tình hình tuyển dụng hiện nay.
- Dữ liệu hiện tại hữu ích; dự đoán mười năm thì không.
Tiêu chí bền hơn
- Bạn chịu được công việc hằng ngày của nghề đó không — thứ này không đổi theo xu hướng.
- Ngành có rộng không — ngành rộng cho bạn nhiều cửa khi thị trường đổi.
- Kỹ năng bạn học có dùng được ở nhiều nơi không.
- Bạn có học tiếp được không — khả năng học lại là thứ bền nhất.
- Bạn có làm tốt việc đó không — người làm tốt thì ít khi thiếu việc, ở ngành nào cũng vậy.
Nếu bạn thật sự thích ngành đang hot
- Thì cứ chọn — bài này không phản đối ngành nào.
- Nhưng chọn vì bạn thích công việc thật, không vì nó đang hot.
- Kiểm bằng cách đọc mô tả công việc và hỏi người trong nghề.
- Chuẩn bị cạnh tranh cao hơn — nhiều người cùng chọn.
- Tích luỹ kinh nghiệm thật từ sớm — nó phân biệt bạn với đám đông cùng bằng cấp.
Nếu bạn thích ngành ít người chọn
- Ít cạnh tranh hơn khi ra trường.
- Nhưng kiểm nghề đó có tuyển người không — ít người chọn có thể vì ít việc.
- Đọc thông báo tuyển dụng để phân biệt hai trường hợp.
- Hỏi người trong nghề — họ biết ngành đang thiếu hay đang thừa người.
- Ngành thiếu người thật thì đó là cơ hội, không phải rủi ro.
Một điều đáng nhớ
Không ai biết ngành nào sẽ cần người sau bốn năm. Nhưng có một thứ dự báo được khá tốt: người làm tốt việc của mình thì hiếm khi thiếu việc.
Nên câu hỏi hữu ích hơn không phải ngành nào đang hot, mà là việc nào tôi có thể làm tốt và chịu được lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chạy theo ngành hot hay trễ nhịp?
Vì khi thông tin lan rộng thì nhiều người cùng đăng ký một lúc, và bốn năm sau lứa đó ra trường cùng nhau trong khi nhu cầu có thể đã khác.
Vì sao dự đoán nghề hot không đáng tin?
Vì không ai dự đoán chính xác nghề nào cần người sau bốn năm, nhiều nghề hiện nay không tồn tại mười năm trước, và danh sách trên mạng thường không rõ nguồn.
Thông tin thị trường nào đáng dùng?
Số lượng thông báo tuyển dụng thật cho nghề đó, có tuyển ở nơi bạn muốn sống không, có tuyển người mới ra trường không — dữ liệu hiện tại đáng tin hơn dự đoán.
Tiêu chí nào bền hơn?
Bạn chịu được công việc hằng ngày không, ngành có rộng không, kỹ năng có dùng được ở nhiều nơi không, và bạn có học tiếp được không.
Ngành ít người chọn thì sao?
Ít cạnh tranh hơn, nhưng phải kiểm ngành đó có tuyển người không — ít người chọn có thể vì ít việc, và thông báo tuyển dụng phân biệt được hai trường hợp.
