Nhiều học sinh làm một bài trắc nghiệm hướng nghiệp, nhận về danh sách nghề phù hợp, và coi đó là câu trả lời.
Nhưng bài trắc nghiệm không biết gì về bạn ngoài những gì bạn vừa tự khai — và bạn khai dựa trên hình dung, không dựa trên trải nghiệm.
Trắc nghiệm làm được gì
- Gợi ra những nghề bạn chưa nghĩ tới — giá trị lớn nhất của nó.
- Cho bạn từ ngữ để nói về sở thích của mình.
- Giúp bắt đầu cuộc trò chuyện với thầy cô hoặc gia đình.
- Nhóm các nghề theo kiểu công việc — hữu ích để thấy quy luật.
Trắc nghiệm không làm được gì
- Không biết bạn có làm tốt việc đó không — nó chỉ biết bạn nghĩ mình thích gì.
- Không biết thị trường lao động ở nơi bạn sống.
- Không biết hoàn cảnh gia đình và tài chính của bạn.
- Không biết công việc thật hằng ngày của nghề đó.
- Kết quả đổi theo tâm trạng lúc làm — làm lại sau vài tháng thường ra khác.
- Và nó không chịu trách nhiệm gì về quyết định của bạn.
Dùng kết quả thế nào
- Coi danh sách là gợi ý để tìm hiểu, không phải kết luận.
- Chọn ba nghề trong danh sách và tìm hiểu thật — đọc thông báo tuyển dụng, hỏi người trong nghề.
- Chú ý cả những nghề bạn chưa từng nghĩ tới — đó là phần đáng giá nhất.
- So sánh kết quả với điều bạn tự biết về mình.
- Nếu kết quả trái hẳn cảm nhận của bạn, đừng bỏ ngay cũng đừng tin ngay — tìm hiểu thêm.
Chọn bài trắc nghiệm nào
- Bài do trường hoặc cơ sở giáo dục cung cấp thường đáng tin hơn.
- Bài có giải thích cơ sở phân loại đáng tin hơn bài chỉ đưa kết quả.
- Tránh bài yêu cầu trả phí để xem kết quả đầy đủ.
- Tránh bài đòi nhiều thông tin cá nhân — không cần thiết cho việc này.
- Làm hai ba bài khác nhau và xem chỗ chúng trùng nhau.
Thứ cho thông tin thật hơn
- Đi làm thử hoặc làm tình nguyện — một tuần trải nghiệm hơn mười bài trắc nghiệm.
- Nói chuyện với người đang làm nghề đó.
- Nhớ lại việc gì bạn làm mà quên cả thời gian.
- Nhớ lại việc gì bạn tránh làm dù không khó.
- Hỏi người quen bạn nghĩ tôi hợp với việc gì — người ngoài nhìn thấy thứ bạn không thấy.
Nếu kết quả làm bạn hoang mang
- Kết quả ra nghề bạn không thích không có nghĩa bạn đang sai — nó chỉ phản ánh câu trả lời của bạn.
- Kết quả ra quá nhiều nghề nghĩa là bạn còn mở, không phải bạn thiếu định hướng.
- Không có kết quả nào ràng buộc bạn.
- Nếu hoang mang, nói chuyện với thầy cô — họ nhìn bạn nhiều năm và biết nhiều hơn một bài trắc nghiệm.
Một điều đáng nhớ
Bài trắc nghiệm hữu ích nhất khi bạn dùng nó để tìm ra ba nghề đáng đi hỏi người thật.
Cuộc trò chuyện mười lăm phút với một người đang làm nghề đó cho bạn nhiều thông tin hơn toàn bộ bảng kết quả — vì họ biết công việc đó thật sự trông như thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Trắc nghiệm hướng nghiệp làm được gì?
Gợi ra những nghề bạn chưa nghĩ tới, cho bạn từ ngữ để nói về sở thích, và giúp bắt đầu cuộc trò chuyện với thầy cô hoặc gia đình.
Trắc nghiệm không làm được gì?
Không biết bạn có làm tốt việc đó không, không biết thị trường lao động nơi bạn sống, không biết công việc thật hằng ngày, và kết quả đổi theo tâm trạng lúc làm.
Nên dùng kết quả thế nào?
Coi danh sách là gợi ý để tìm hiểu, chọn ba nghề trong đó và tìm hiểu thật, và chú ý cả những nghề bạn chưa từng nghĩ tới.
Chọn bài trắc nghiệm nào?
Bài do trường hoặc cơ sở giáo dục cung cấp, bài có giải thích cơ sở phân loại — tránh bài yêu cầu trả phí để xem kết quả hoặc đòi nhiều thông tin cá nhân.
Thứ gì cho thông tin thật hơn?
Đi làm thử hoặc làm tình nguyện, nói chuyện với người đang làm nghề đó, và nhớ lại việc gì bạn làm mà quên cả thời gian.
