Bảy sai lầm dưới đây lặp lại năm này qua năm khác. Cả bảy đều tránh được bằng việc kiểm chứng cụ thể — và mỗi cái mất chưa tới một buổi.
Một: chọn theo tên ngành
- Tên ngành lấy từ phần hấp dẫn nhất, không phản ánh công việc hằng ngày.
- Cách tránh: đọc năm thông báo tuyển dụng cho vị trí bạn hình dung.
- Và đọc chương trình đào tạo — danh sách môn cả bốn năm.
Hai: chọn theo bạn bè
- Bạn học bốn năm và làm nghề đó, bạn bè thì không.
- Bạn bè cũng có thể đang chọn sai.
- Cách tránh: tự làm danh sách của mình trước, rồi mới bàn với bạn.
Ba: chọn theo danh sách nghề hot
- Bốn năm sau nhu cầu có thể đã khác, và nhiều người cũng vừa nghe cùng lúc.
- Danh sách trên mạng thường không rõ nguồn.
- Cách tránh: xem số thông báo tuyển dụng thật hiện nay — dữ liệu hiện tại đáng tin hơn dự đoán.
Bốn: chọn ngành điểm thấp cho chắc đỗ
- Đỗ rồi nhưng phải học bốn năm ngành mình không muốn.
- Tỉ lệ bỏ dở và chuyển ngành ở nhóm này cao.
- Cách tránh: vẫn xếp nhóm an toàn, nhưng chỉ xếp ngành bạn thật sự học được.
Năm: bỏ qua tài chính
- Phát hiện không kham nổi ở năm hai là tình huống rất khó xoay.
- Chi phí sống khi học xa thường lớn hơn học phí.
- Cách tránh: tính tổng bốn năm và bàn thẳng với gia đình trước khi nộp.
Sáu: không kiểm điều kiện riêng của ngành
- Có ngành yêu cầu môn cụ thể, sức khoẻ, hoặc phỏng vấn.
- Có nghề bắt buộc chứng chỉ hành nghề với lộ trình dài sau tốt nghiệp.
- Cách tránh: đọc kỹ thông báo tuyển sinh và hỏi phòng đào tạo.
Bảy: không hỏi ai đang làm nghề đó
- Đây là sai lầm tốn kém nhất — và cũng dễ tránh nhất.
- Mười lăm phút cho bạn thông tin mà không tài liệu nào có.
- Cách tránh: hỏi ba người, qua gia đình hoặc thầy cô kết nối.
Trình tự nên làm
- Loại các ngành chắc chắn không hợp — theo môn không chịu nổi, kiểu công việc, điều kiện.
- Với danh sách còn lại, đọc chương trình đào tạo và thông báo tuyển dụng.
- Hỏi người trong nghề cho ba ngành đứng đầu.
- Tính chi phí bốn năm cho các phương án.
- Xếp nguyện vọng phân tầng, có nhóm an toàn.
- Nhờ một người khác đọc lại trước khi nộp.
Nếu đã lỡ chọn sai
- Phát hiện ở năm nhất thì nhiều trường cho chuyển ngành.
- Phát hiện muộn hơn vẫn có đường — học phần tự chọn, chứng chỉ, đổi hướng sau khi ra trường.
- Nhiều người làm nghề khác ngành học — đó là chuyện bình thường.
- Không ai chọn đúng hoàn toàn từ đầu.
Một điều đáng nhớ
Trong bảy sai lầm, cái tốn kém nhất là không hỏi ai đang làm nghề đó.
Nó cũng là cái rẻ nhất để sửa: mười lăm phút, một cuộc gọi, thường qua một người quen của gia đình. Không có việc nào khác trong cả quá trình chọn ngành cho tỉ lệ đổi lại cao như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Sai lầm tốn kém nhất là gì?
Không hỏi ai đang làm nghề đó — nó cũng là cái rẻ nhất để sửa, chỉ mười lăm phút và thường qua một người quen của gia đình.
Vì sao không nên chọn theo tên ngành?
Vì tên ngành lấy từ phần hấp dẫn nhất và không phản ánh công việc hằng ngày — nên đọc năm thông báo tuyển dụng và chương trình đào tạo.
Chọn ngành điểm thấp cho chắc đỗ có ổn không?
Không, vì đỗ rồi nhưng phải học bốn năm ngành mình không muốn, và tỉ lệ bỏ dở ở nhóm này cao — vẫn xếp nhóm an toàn nhưng chỉ xếp ngành bạn thật sự học được.
Trình tự nên làm là gì?
Loại các ngành chắc chắn không hợp, đọc chương trình đào tạo và thông báo tuyển dụng cho phần còn lại, hỏi người trong nghề cho ba ngành đứng đầu, tính chi phí, rồi xếp nguyện vọng phân tầng.
Nếu đã lỡ chọn sai thì sao?
Phát hiện ở năm nhất thì nhiều trường cho chuyển ngành, phát hiện muộn hơn vẫn có đường qua học phần tự chọn và chứng chỉ — và nhiều người làm nghề khác ngành học.
