Ngoài đại học: các con đường khác và khi nào chúng hợp lý hơn

Đại học là con đường phổ biến nhất, nhưng không phải con đường duy nhất — và với một số người, nó không phải con đường tốt nhất.

Bài này nêu các lựa chọn khác và khi nào chúng hợp lý hơn, để bạn quyết có thông tin thay vì quyết theo mặc định.

Các con đường khác

• Học nghề — thời gian ngắn hơn, chi phí thấp hơn, và với nhiều nghề thì đây là con đường chuẩn.
• Học cao đẳng rồi liên thông — vào nghề sớm, học tiếp sau nếu cần.
• Chứng chỉ chuyên môn — với một số lĩnh vực, chứng chỉ là thứ nhà tuyển dụng nhìn trước.
• Đi làm trước rồi học sau — nhiều chương trình dành cho người vừa làm vừa học.
• Học một năm rồi thi lại nếu bạn muốn ngành khác.
• Kết hợp — đi làm và học chứng chỉ, rồi học đại học khi đã rõ hướng.

Khi nào học nghề hợp lý hơn

• Nghề bạn muốn làm không đòi hỏi bằng đại học — kiểm bằng cách đọc thông báo tuyển dụng.
• Bạn muốn vào nghề sớm và học thêm sau.
• Bạn học tốt hơn qua thực hành hơn qua lý thuyết.
• Tài chính gia đình hạn chế — thời gian ngắn hơn và chi phí thấp hơn đáng kể.
• Nghề đó thiếu người và đào tạo gắn với việc làm.
• Học nghề không đóng cửa đại học — bạn học liên thông sau được.

Khi nào đi làm trước hợp lý

• Bạn chưa biết mình muốn gì — một hai năm đi làm cho bạn thông tin thật về bản thân.
• Tài chính chưa cho phép — tích luỹ rồi học.
• Bạn muốn học ngành cần kinh nghiệm — một số chương trình đánh giá cao điều đó.
• Nhưng đặt một mốc cụ thể — đi làm không kế hoạch dễ thành nhiều năm trôi qua.
• Và giữ giấy tờ học tập — bạn sẽ cần khi quay lại.

Kiểm chứng trước khi quyết

• Đọc thông báo tuyển dụng cho nghề bạn muốn — nó ghi rõ yêu cầu bằng cấp.
• Hỏi người đang làm nghề đó họ học đường nào và có khuyên đường đó không.
• Kiểm nghề có yêu cầu chứng chỉ hành nghề riêng không — và lộ trình lấy nó ra sao.
• Kiểm cơ sở đào tạo có được phép không — với học nghề cũng cần xác minh như với đại học.
• Hỏi tỉ lệ có việc sau tốt nghiệp nếu cơ sở công bố.

Cảnh giác chung

• Cam kết chắc chắn có việc làm — nên xem là dấu hiệu đáng ngờ hơn là điểm cộng.
• Thời gian rút ngắn bất thường.
• Yêu cầu đóng tiền gấp để giữ chỗ.
• Cơ sở không nêu rõ được giấy phép đào tạo.
• Chương trình hứa vừa học vừa có thu nhập cao ngay — kiểm rất kỹ.

Nếu gia đình phản đối

• Chuẩn bị thông tin cụ thể — thông báo tuyển dụng, lời của người trong nghề, con số chi phí.
• Nêu lộ trình rõ ràng — bạn định làm gì trong ba năm tới.
• Nêu rằng học nghề không đóng cửa đại học — liên thông là con đường có thật.
• Nghe lo lắng của gia đình — thường là lo về tương lai, và điều đó bàn được bằng thông tin.
• Nếu bất đồng lớn, nhờ một người lớn khác mà cả hai tin làm trung gian.

Nếu bạn chọn đại học

• Đó cũng là lựa chọn hợp lý với phần lớn người — bài này không phản đối đại học.
• Nhưng hãy chọn có thông tin, không chọn vì mặc định ai cũng làm vậy.
• Biết mình học để làm gì — nó giúp bạn tận dụng bốn năm thay vì trôi qua.

Một điều đáng nhớ

Câu hỏi đúng không phải đại học hay học nghề thì tốt hơn.

Là: nghề tôi muốn làm đòi hỏi gì? Đọc năm thông báo tuyển dụng cho nghề đó và hỏi một người đang làm — hai việc này cho câu trả lời cụ thể hơn mọi cuộc tranh luận chung chung.

Câu hỏi thường gặp